Klasik Atina’dan çıkan Antik Yunan filozofu Sokrates (MÖ yaklaşık 470 – 399), Batı’nın belki de ilk ahlak filozofu olarak kabul edilir ve öğrencisi Platon’a büyük bir ilham kaynağı olmuştur. Batı felsefesinin temeli olarak kabul edilen Antik Yunan felsefesi, bir bütün olarak onun ismiyle sınıflandırılır ve ondan önce yaşamış bütün filozoflara “Presokratikler” ya da “Sokrates Öncesi Filozoflar” adı verilmektedir.
Doğumu ve Ailesi
Sokrates, MÖ 470 ya da 469 yılında Atina’nın güneyindeki Alopeke kasabasında, taş ustası Sophroniscus ile ebe Phaenarete’nin çocuğu olarak dünyaya geldi. Atina’nın yasalarına ve geleneklerine göre eğitim aldı; okuma yazma gibi temel becerileri öğrendi ve çoğu zengin Atinalı gibi jimnastik, şiir ve müzik gibi çeşitli alanlarda ekstra dersler aldı.
Sokrates iki kez evlendi (hangisi önce geldiği net değil); Xanthippe ile evliliği ellili yaşlarında gerçekleşti ve ondan üç oğlu oldu. Antik kaynaklarda mizacı kötü biri olarak anlatılan Ksantippe adlı bir kadınla evliydi.
Sokratik Yöntem ve Felsefesi
Doğayı incelemeyi bir kenara bırakıp insanın dünyadaki varoluş amacının ve nasıl yaşaması gerektiğinin sorularına cevaplar bulmaya çalışması, Sokrates’in felsefe tarihindeki önemidir. Ahlak Felsefesinin kurucusu sayılan Sokrates, insan ruhunu felsefenin konusu yapmıştır.
Sokratik öğretim modeli, “disiplinli ve titizlikle düşünülmüş diyalog” uygulamasına dayanır; bu modelde konuşmacı muhataplarını sorgulamak ve yanıtlarını sağlamak için az şey bildiğini iddia eder ve Sokratik yöntemin temel amacı, disiplinli düşünceli sorgulama uygulamasının muhatabın fikirlerini mantıksal olarak incelemesi ve geçerliliğini belirleyebilmesidir. Sokrates’in doğruyu buldurma yöntemi, bir dizi soru sorma ve onları yanıtlandırma yoluyla öğrenciyi istenen kararı vermeye ya da benimsemeye sürükleyen diyalektik tümevarım yöntemidir.
Kendisine “ebe” sıfatı yakıştıran Sokrates, zihin yoluyla insanlara hakikati doğurtuyordu.
Delfi Kehaneti ve Bilgelik Arayışı
Sokrates’in yakın arkadaşı Chaerephon, Delfi Tapınağı’ndaki rahibeye en bilge kişinin kim olduğunu sordu; rahibe Sokrates’in zamanının en bilge kişisi olduğunu belirtti ve bu cevap Sokrates için hem şaşırtıcı hem de merak uyandırıcıydı, çünkü kendini bilge biri olarak görmüyordu. Delfi Kehaneti’nden aldığı ilhamla Sokrates, Atina’nın sokaklarında bilgelik arayışına çıktı.
Atina meydanlarında, toplanma mekanlarında gezerek insanlara sorular sormuş ve onların kendi yaşamlarını sorgulamalarını istemiştir.
| “Devamı: Sokrates: Yargılanması, Ölümü ve Felsefi Mirası” (Bölüm 2) |
